Over huidkanker?
Afspraak op de polikliniek
Zorgpaden
Behandeling
Aanvullende behandeling
Nazorg
Voorkomen is beter dan genezen
Huidkankerdag

Over huidkanker?

Jaarlijks behandelt de polikliniek Dermatologie van het Flevoziekenhuis ongeveer 800 patiënten met huidkanker. Huidkanker komt heel veel voor. 1 op de 6 Nederlanders ontwikkelt huidkanker in zijn of haar leven.

Er bestaan verschillende soorten huidkanker. De drie meeste bekende vormen van huidkanker zijn:
  • het basaalcelcarcinoom,
  • het plaveiselcelcarcinoom
  • en het melanoom.
Ongeveer 75% van de mensen met huidkanker heeft een basaalcelcarcinoom. Ongeveer 10% van de mensen met huidkanker heeft een plaveiselcelcarcinoom. Zo’n 10% heeft een melanoom. Er bestaan ook nog andere, meer zeldzame huidkankers, die worden op deze webpagina niet besproken.

Basaalcelcarcinoom
Bij deze vorm van huidkanker ontstaan de kwaadaardige veranderingen in de basale cellen van de opperhuid. Dit is de bovenste huidlaag. Een basaalcelcarcinoom zaait over het algemeen niet uit.

Een basaalcelcarcinoom begint meestal als een langzaam groeiende roze, huidkleurig of lichtbruin knobbeltje. Soms lijkt het een beetje op een pukkeltje. Het kan spontaan verdwijnen en weer terugkomen. Soms komt er een korstje op en kan het gaan bloeden. Meestal zijn er geen klachten van jeuk of pijn. Ook kunnen er soms bloedvaatjes in te zien zijn. Een basaalcelcarcinoom ontstaat meestal op een zonbeschadigde huid vooral in het gezicht, op en om de neus, de slapen en de oren. Het kan echter ook op niet-zonblootgestelde delen van de huid ontstaan.

Plaveiselcelcarcinoom
Ook bij een plaveiselcelcarcinoom ontstaan de kwaadaardige veranderingen in cellen van de opperhuid, de plaveiselcellen. Een plaveiselcelcarcinoom is gevaarlijker en kan wel uitzaaiingen geven in bijvoorbeeld de lymfeklieren en andere organen.

Het is te herkennen aan een langzaam groeiend rozerood bultje waarop vaak een hard korstje groeit. Wanneer dit korstje er af valt blijft een oppervlakkig wondje over. Dit wil vaak niet genezen. Een plaveiselcelcarcinoom kan pijnlijk zijn. Ook deze vorm van huidkanker ontstaat vaak op zonbeschenen gebieden van de huid.

Melanoom
Een melanoom is de meest kwaadaardige vorm van huidkanker. Deze ontstaat uit de pigmentcellen van de opperhuid. Het geeft relatief snel uitzaaiingen via zowel de lymfebanen als de bloedvaten. Wanneer er uitzaaiingen zijn, is het moeilijk deze te behandelen aangezien er op dit moment nog geen goede therapie voor bestaat.

Een melanoom ziet er meestal uit als een ongewone moedervlek. Het is vaak groter, met een grillerige niet vlakke rand. Het kan ontstaan uit een al langer bestaande moedervlek, maar ook vanuit de ‘gave’ huid. Soms verandert de moedervlek van kleur of gaat het jeuken of bloeden. Deze vorm van huidkanker kan overal ontstaan.

Afspraak op de polikliniek

Wanneer u door uw huisarts bent doorverwezen naar een dermatoloog met een verdenking op huidkanker, wordt er vaak eerst een biopt afgenomen. Een biopt is een heel klein stukje weefsel. In het laboratorium kan worden bepaald of het inderdaad om een huidkanker gaat, of om een andere dermatologische aandoening. U krijgt na twee weken een normale controle afspraak of een telefonische belafspraak om de uitslag te bespreken. Afhankelijk van de uitslag krijgt u een vervolgafspraak.

Echografisch onderzoek bij plaveiselcelcarcinoom
Voor het plaveiselcelcarcinoom is het soms nodig extra onderzoek te doen, om te kijken of er sprake is van uitzaaiingen naar de lymfeklieren. Dit wordt uitgevoerd middels een echografisch onderzoek. Hierbij wordt er met een probe gekeken of de lymfeklieren groter zijn dan normaal. Wanneer dit het geval is kan er worden besloten een klein hapje uit de lymfeklieren weg te nemen. In het laboratorium zal dit stukje weefsel worden onderzocht om te bepalen of het inderdaad om uitzaaiingen gaat.

Afspraak bij verdenking melanoom
Bij een verdenking op een melanoom wordt er in plaats van een biopt bij voorkeur een diagnostische excisie uitgevoerd. Dit betekent dat de verdachte moedervlek er in zijn geheel wordt uitgesneden met een iets ruimere marge. Dit is belangrijk om te kunnen bepalen hoe dik de afwijking is en of deze speciale kenmerken heeft zoals zweervorming of veel celdeling. Hoe dikker de afwijking, hoe groter de kans op uitzaaiing. Vanzelfsprekend wordt ook het materiaal dat vervaardigd wordt middels de diagnostische excisie naar het laboratorium gestuurd voor beoordeling.

Sentinel node procedure bij  melanoom
Wanneer blijkt dat de afwijking  dikker is dan 1 mm of dunner is maar wel veel  zweervorming of veel celdeling heeft komt u in aanmerking voor een sentinel node procedure of ook wel schildwachtklierproducedure. De schildwachtklierprocedure is een onderzoek om te bekijken of de tumorcellen in de schildwachtklier zitten.  De schildwachtklier is de lymfeklier die als eerste het lymfevocht uit de tumor opvangt. Deze klier zal dus ook de eerste uitzaaiingen bevatten. Door deze op te sporen kunnen zeer kleine uitzaaiingen vroeger ontdekt worden. Aan de hand van deze procedure kan de arts beter het stadium bepalen waarin de tumor zich bevindt en eventueel de behandeling aanpassen. De sentinel node procedure heeft geen invloed op de prognose zelf. Het kan wel informatie geven over de prognose en is vooral bedoeld voor mensen die beter geïnformeerd willen zijn over hun prognose en mogelijk tot aanvullende behandeling leiden. Voor het uitvoeren van de sentinel node procedure wordt u verwezen naar de chirurg.

Zorgpaden

Om de zorg rondom de behandeling van het plaveiselcelcarcinoom en het melanoom beter te organiseren en duidelijker te stroomlijnen wordt er binnen het Flevoziekenhuis gewerkt met zorgpaden:
Zorgpad melanoom 1

Zorgpad melanoom 2

Behandeling

Wanneer bij u huidkanker geconstateerd wordt, bespreekt de dermatoloog met u de mogelijke behandelingen die voor uw vorm van huidkanker van toepassing zijn.

Alle vormen van huidkanker, dus het basaalcelcarcinoom, het plaveiselcelcarcinoom en het melanoom kunnen worden behandeld door de plekken in zijn geheel chirurgisch te verwijderen. Sommige basaalcelcarcinomen kunnen behandeld worden middels fotodynamische therapie. Dit is een behandeling met een specifiek soort licht. Hier onder wordt omschreven hoe huidchirurgie en fotodynamische therapie worden uitgevoerd.

Huidchirurgie (basaalcelcarcinoom, plaveiselcelcarcinoom en melanoom)
Tijdens deze chirurgische ingreep wordt eerst de huid plaatselijk verdoofd. De plek wordt er altijd iets ruimer uitgesneden dan dat het groot is en wordt er meestal in een amandelvorm uitgehaald. De marge hangt af van de soort huidkanker. Hoe agressiever de huidkanker groeit hoe ruimer de marge genomen zal worden. Bij een melanoom en plaveiselcelcarcinoom zal de marge groter zijn dan bij een basaalcelcarcinoom. De chirurgische wond die ontstaat wordt daarna meestal in verschillende lagen gehecht, zodat het weer netjes sluit.
Het is belangrijk dat de tumor volledig wordt verwijderd. Daarom wordt het stukje huid na de ingreep nogmaals opgestuurd voor microscopisch onderzoek. Wanneer blijkt dat de tumor niet volledig is verwijderd of met een te krappe marge zal er opnieuw een chirurgische ingreep worden ingepland.

Fotodynamische therapie
Bij fotodynamische therapie wordt gebruik gemaakt van een foto actieve stof, zuurstof en een speciale lichtbron om een huidkanker of voorstadium van huidkanker te bestrijden. De foto actieve stof wordt er met een crème opgebracht. Deze wordt opgenomen in de huidkankercellen. Wanneer de cellen vervolgens worden belicht met een speciale lichtbron ontstaan er onder invloed van zuurstof andere stoffen die de kankercel kapot maken. Wanneer deze behandeling door uw verzekering vergoed wordt kan fotodynamische therapie zowel in het ziekenhuis als thuis worden toegepast.

Aanvullende behandeling

Wanneer er sprake is van uitzaaiingen van de huidkanker naar de lymfeklieren of naar andere organen kan er worden gekozen voor chemotherapie, immunotherapie of behandeling middels bestraling. Dit is afhankelijk van de plaats en de uitgebreidheid van de uitzaaiing. Dergelijke behandelingen worden niet uitgevoerd in het Flevoziekenhuis. U wordt daarvoor doorverwezen naar het Antoni van Leeuwenhoek ziekenhuis of het AMC in Amsterdam. Met beide ziekenhuizen bestaan intensieve contacten zodat wij u naadloos aan hen kunnen overdragen voor deze behandeling.

Nazorg

Afhankelijk van de locatie van de huidchirurgie komt u na 1-2 weken terug voor wondcontrole en het verwijderen van de hechtingen.

Uit onderzoek weten we dat huidkanker terug kan komen en dat er een nieuwe plekken kunnen ontstaan. Om dit tijdig waar te nemen, komt u voor controle terug. Afhankelijk van het soort huidkanker komt u eenmalig of volgens een vast schema terug. Bij zo’n controle wordt het litteken alsmede de rest van de huid geïnspecteerd op tekenen van onrust zoals roodheid, het ontstaan van kleine wondjes of veranderende moedervlekken. Soms zal er een nieuw stukje huid moeten worden afgenomen.

Voorkomen is beter dan genezen

Huidkanker kan het beste voorkomen worden door tijdens zonnige dagen tussen 12.00 en 16.00 uur zo veel mogelijk uit de zon te blijven en door goed in te smeren met hoge factor zonnebrandcrème.

Ook zelf regelmatig controleren van de huid is van belang:
  • Als moedervlekken veranderen (groter/kleiner worden), jeuken of van kleur veranderen, raadpleeg dan uw huisarts.
  • Dit geldt ook wanneer u vlekken krijgt die rood, gezwollen en/of schilferig zijn.
Hoe eerder verdachte plekjes ontdekt worden, hoe groter de kans om huidkanker te voorkomen en op tijd te behandelen. Er bestaat tegenwoordig een app om je moedervlekken te controleren, de Huidmonitor (beschikbaar voor iPhone en Google-telefoons). 

Huidkankerdag

Jaarlijks doet de polikliniek Dermatologie van het Flevoziekenhuis mee aan de Huidkankerdag in mei. Op deze dag kunnen geïnteresseerden informatie krijgen over hoe zij hun huid het beste kunt beschermen én zelf kunt controleren.

De Huidkankerdag is een initiatief van het Huidfonds, De Stichting Melanoom, De Nederlandse Vereniging van Huidtherapeuten (NVH), LEO Pharma en La Roche-Posay.