Mastopathie
Veel vrouwen hebben last van pijnlijke borsten, die regelmatig gespannen aanvoelen en nauwelijks aanraking verdragen. Bij mastopathie zijn één of meer knobbels in het borstweefsel te voelen. Het borstklierweefsel voelt vaak onregelmatig aan. De borsten kunnen heel gespannen zijn en groter worden. Soms is er afscheiding uit de tepel(s). Ook kunnen er cysten ontstaan (cysteuze mastopathie). Een cyste is een goedaardige holte gevuld met vocht. Een cyste kan spontaan groter worden, maar ook weer kleiner worden of zelfs verdwijnen.
Mastopathie kan voorkomen in één borst of in beide borsten. Zeker 10 procent van de vrouwen heeft, in ernstige of minder ernstige mate, last van mastopathie. Pijn speelt een grote rol in het leven van veel vrouwen met mastopathie. Bewegen en aanraken (sporten, traplopen, vrijen, kinderen knuffelen, op de buik liggen) is vaak erg pijnlijk. Maar ook bij gewoon stilzitten kunnen de borsten pijnlijk zijn.
Samengevat: mastopathie is een verzamelnaam van goedaardige aandoeningen waarbij
sprake is van goedaardige knobbels of andere onregelmatigheden en/of (erge) pijn in de
borst(en), die geen gevaar voor de gezondheid opleveren, maar wel veel overlast
veroorzaken.

Vormen van mastopathie
Er zijn twee vormen van mastopathie:
• Cyclische mastopathie
• Niet-cyclische mastopathie

Cyclische mastopathie
Dit heeft alles te maken met de menstruatiecyclus. Zo'n drie tot zeven dagen voor de
menstruatie (in de periode dat de menstruatie op gang komt) hebben veel vrouwen last van
zware of gespannen borsten en soms stekende pijn. Vrouwelijke geslachtshormonen laten
dan de borstklieren iets zwellen. Over het algemeen is de pijn niet exact aan te wijzen, maar
veel vrouwen voelen wel knobbeltjes in hun borsten.

Niet-cyclische mastopathie
Deze vorm komt minder vaak voor. Er is geen vast patroon in te ontdekken, de pijn zit op
een duidelijk aanwijsbare plek en wordt omschreven als brandend, scherp of knagend. Deze
variant komt vaker voor bij vrouwen boven de veertig. Tijdens de menopauze nemen de klachten vaak af, maar na de overgang kunnen ze weer terugkomen.

Angst voor kanker
Mastopathie is geen kanker. Het is een goedaardige aandoening, maar de angst dat het
kanker zou kunnen zijn komt bij veel vrouwen met mastopathie voor. Veel vrouwen
schrikken als ze een (nieuwe) knobbel in de borst voelen.
In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, bestaat er bij de meest voorkomende vormen
van mastopathie geen verhoogde kans op borstkanker. Wel kan iemand mastopathie hebben
en daarnaast, net als elke andere vrouw, borstkanker ontwikkelen.

Mogelijke behandelingen
Ondanks het feit dat veel vrouwen last hebben van mastopathie, is er nog geen duidelijkheid
over de oorzaak. Wel kan er veel worden gedaan om de overgevoeligheid te verminderen:

Niet-hormonaal
• Begin met de aanschaf van een goed sluitende (sport) beha zonder beugels met brede
schouderbanden en zorg voor warmte in de vorm van een vest of trui. Hoe kouder, hoe
pijnlijker de borsten kunnen aanvoelen.
• Sommige vrouwen hebben baat bij het terugbrengen van de inname van koffie, thee,
chocolade, cola, wijn en kaas. Hierin zitten methylxanthines en tyramines, stoffen die
veel invloed kunnen hebben op de biochemische reacties in het lichaam. Het duurt
ongeveer 6 weken voordat u effect kan verwachten van het stoppen met deze
producten.
• Teunisbloemolie (primrose oil) 1 maal daags 1 capsule, biedt in 40% van de gevallen
verlichting. Dit middel is te verkrijgen bij de drogisterij. Voor dit middel geldt dat het
ongeveer drie maanden duurt voordat u effect kan verwachten.

Hormonaal
• Het (gaan) slikken van de anticonceptiepil gaan helpt bij sommige vrouwen.
• Bij een ernstige vorm van cyclische mastopathie is een hormonale behandeling te
overwegen. Gezien de bijwerkingen van deze behandeling wordt pas in laatste instantie
hiertoe besloten.

Tot slot
Bij vragen of problemen kunt u altijd contact opnemen met de mammacareverpleegkundige. Zij zijn te bereiken via: (036) 868 9688

Bekijk het filmpje over mastopathie:



Cysten
Een cyste is een andere veelvoorkomende goedaardige afwijking in de borst. Dit is een klein, met vocht gevuld blaasje. Een cyste kan bijvoorbeeld ontstaan door een verstopping in een melkgang. Vooral als er spanning op staat, is een cyste goed voelbaar als een ronde, stevige knobbel en die ook pijnlijk kan zijn. Soms zijn er verschillende cysten in één of in beide borsten aanwezig.

Vooral aan het eind van de menopauze kunnen aanvankelijk microscopisch aanwezige cysten duidelijk voelbaar worden. Na de menopauze komen cysten eigenlijk niet meer voor.
Bij lichamelijk onderzoek is een grote cyste soms als een onderhuidse zwelling zichtbaar. Gemiddeld is een cyste omstreeks 1 tot 2 cm groot, heeft een goed begrensd en glad oppervlak en lijkt los te liggen van zijn omgeving, men kan de cyste als het ware laten 'wiebelen'.

Wanneer u de mammapoli bezoekt wordt er altijd een mammografie en echo gemaakt. Tenzij u jonger bent dan 30 jaar, dan is alleen het maken van een echo geschikt.

De mammografie laat in het algemeen een duidelijke afwijking zien, die door zijn scherpe, ronde begrenzing geen verwarring geeft met andere afwijkingen in de borst. Dit geldt nog in sterkere mate voor de echografie, waarmee een met vloeistof gevulde holte wordt aangetoond.

Soms voert de radioloog een punctie uit om de cyste leeg te zuigen.

Een tumor in een cystewand, waarbij de wand afwijkend is van een normale cyste, is zeer zeldzaam. Wanneer er meerdere cysten zijn, vaak in wisselende grootte en bovendien dubbelzijdig, is het puncteren van alle cysten onmogelijk en onnodig; meestal kan worden volstaan met leegzuigen van één of slechts enkele klachten gevende cysten. Daarbij is dan tevens de diagnose met zekerheid gesteld.

Fibroadenoom

Wat is een fibroadenoom?
Een fibroadenoom is het meest voorkomende goedaardige 'knobbeltje' in de borst. Het is een gladde, ronde of ovale knobbel, die meebeweegt met het borstweefsel. Het bevindt zich vaak in de buurt van de tepel. De grootte varieert van een halve tot vijf centimeter. Over het algemeen wordt een fibroadenoom echter niet veel groter dan 2 à 3 centimeter.

Fibroadenomen komen meestal voor bij vrouwen jonger dan 35 jaar. Driekwart van alle knobbeltjes op deze leeftijd is een fibroadenoom. Ze kunnen ook op oudere leeftijd voorkomen, maar eigenlijk niet meer na de overgang. Zijn fibroadenomen al aanwezig, dan nemen deze na de overgang meestal in grootte af.

Omdat een fibroadenoom hormoongevoelig is, kan de grootte veranderen. Dit is afhankelijk van de menstruatie. Daarnaast kan een fibroadenoom vóór de menstruatie extra gevoelig worden. Tijdens een zwangerschap kan een fibroadenoom onder invloed van de hormonen gaan groeien.

Belangrijk om te vermelden is dat een fibroadenoom een goedaardige afwijking is. Het is opgebouwd uit klier- en bindweefsel en heeft niets te maken met borstkanker. Daarom hoeft het ook niet verwijderd te worden.

Phyllodes tumor
Een ander soort afwijking die veel op een fibroadenoom lijkt, is een phyllodestumor. Dit is in principe een goedaardige afwijking. Een phyllodestumor kan zeer snel groeien, soms wordt deze in zes maanden tijd twee keer zo groot. De afwijking wordt operatief verwijderd en gecontroleerd, omdat deze vorm de neiging heeft steeds terug te komen. Een klein percentage hiervan kan kwaadaardig worden.

De rol van radiologie
Een fibroadenoom kan op een mammografie zichtbaar zijn als een rond of ovaal vlekje tussen het borstklierweefsel. Na de mammografie volgt een echografie om de afwijking op een andere manier in beeld te brengen. Zo kan het worden onderscheiden van bijvoorbeeld een vochtblaasje (cyste). Bij vrouwen tot dertig jaar is een echografie alleen meestal voldoende.
Als de radioloog denkt dat uw knobbeltje mogelijk een fibroadenoom is, is de volgende stap het bepalen van de grootte van de afwijking en hoe deze eruitziet. De afwijking wordt met een dikke naald aangeprikt (een zogenaamde 'histologische punctie'). Via deze naald worden cellen opgezogen die door de patholoog onder de microscoop worden bekeken. U krijgt twee werkdagen na de punctie een afspraak op de mammapoli van het Flevoziekenhuis om de uitslag te bespreken.

Behandeling
Wanneer is vastgesteld dat de afwijking een fibroadenoom is, is er een aantal mogelijkheden. In overleg met uw behandelaar wordt meestal besloten om verder niks te doen, omdat het een goedaardige afwijking is. Er hoeft ook niet gecontroleerd te worden.

Sommige vrouwen hebben echter veel last van hun fibroadenoom. Bijvoorbeeld omdat het voor iedere menstruatie pijnlijk is of omdat het precies onder de rand van de BH zit. Er kan dan besloten worden het fibroadenoom te verwijderen.
Dit kan op twee manieren: de chirurg kan het op de operatiekamer onder narcose verwijderen, of het kan verwijderd worden door de radioloog. Het fibroadenoom wordt dan door middel van een groot aantal biopsieën als het ware 'weggehapt' via een klein sneetje in de huid; de Mirabelprocedure. U kunt zich hierover laten informeren door de chirurg of door de radioloog.