pathologie

Wat is pathologie?

Voor veel mensen is de eerste gedachte die zij bij pathologie en het werk van een patholoog hebben, het onderzoeken van overledenen, op zoek naar een doodsoorzaak, bij misschien wel een misdrijf. Obductie (=sectie of autopsie) is inderdaad een onderdeel van het werk dat er op een afdeling Pathologie gebeurt. Maar het is er slechts een fractie van. Bij misdrijven wordt het Nederlands Forensisch Instituut ingeschakeld, dus daar heeft de afdeling Pathologie in een ziekenhuis niets mee te maken.
Het woord pathologie is afkomstig van het Griekse pathos (=ziekte) en logos (=kennis, leer). Het betekent in gewoon Nederlands dus ‘ziekteleer’. Het is de wetenschap die bestudeert welke veranderingen er in cellen en weefsels ontstaan bij ziekte.

Wat doet een patholoog?

Een patholoog is net als een internist of chirurg een medisch specialist met na het basisartsdiploma een 5-jarige vervolgopleiding. Zijn/haar werk bestaat uit het onderzoeken van cellen en weefsel van patiënten. Dit cel- en weefselmateriaal ontvangt de patholoog van andere medische specialisten zoals van chirurgen, huidartsen of maag-darm en leverartsen.

Bij het celonderzoek gaat het dan om vochten zoals buikvocht of urine of om uitstrijkpreparaten van bijvoorbeeld de baarmoederhals.
Het weefselonderzoek kan bestaan uit kleine weefselstukjes (biopten) uit bijvoorbeeld de maag of de huid, maar ook uit grotere operatiepreparaten, zoals van borstoperaties.

Het pathologie onderzoek kan om diverse redenen plaatsvinden:

  • omdat een aanvrager wil weten welke ziekte/afwijking een patiënt heeft. Vaak is de vraag of er sprake is van kanker. In feite is het zo dat een patiënt geen kanker heeft, voordat de patholoog die diagnose heeft gesteld.
    Maar er kan ook een vraag zijn naar ontstekingsprocessen bijvoorbeeld in de huid. Mede op basis van de pathologie uitslag zal de behandelend huidarts dan de behandeling instellen.
  • omdat na operatie van een patiënt de behandelend arts wil weten of in geval van een tumor deze geheel verwijderd is. En of er bijvoorbeeld uitzaaiingen in lymfklieren zijn en om wat voor een soort tumor het gaat of welke prognostische kenmerken deze eventueel heeft. Al deze gegevens zullen helpen om te beslissen of en welke vervolgbehandelingen er nodig zijn.
  • omdat er in het kader van bevolkingsonderzoeken geprobeerd wordt om in een zo vroeg mogelijke stadium een ziekte op te sporen, bijvoorbeeld baarmoederhalskanker en borstkanker.
  • omdat na overlijden van een patiënt de behandelaars willen weten wat het effect van hun behandelingen is geweest en wat de directe doodsoorzaak is. Bij de obductie onderzoekt de patholoog nadat de nabestaanden hier aan de behandelend arts toestemming voor hebben gegeven, alle organen van de patiënt. Soms kan dit bevindingen opleveren die van belang zijn bij de toekomstige behandeling van andere patiënten of voor familieleden van de overledene.

De patholoog houdt zich dus dagelijks bezig met diagnostische onderzoeken voor patiënten die in het ziekenhuis zijn opgenomen, die op de poliklinieken en behandelafdelingen onderzoeken ondergaan, of bij wie de huisarts een huidafwijking heeft verwijderd of een uitstrijkje heeft laten maken.
In het kader hiervan is de patholoog betrokken bij patiëntenbesprekingen met andere specialisten. Hij/zij geeft daarbij advies over de te geven behandeling op basis van zijn/haar bevindingen.
Daarnaast werken pathologen mee aan onderwijs, opleiding en wetenschappelijk onderzoek.

Waar vindt het pathologie onderzoek plaats?

De afdeling pathologie verricht onderzoeken voor patiënten van zowel het Onze Lieve Vrouwe Gasthuis (OLVG) in Amsterdam, het Flevoziekenhuis (FZ) in Almere als voor enkele specialismen van Ziekenhuis Amstelland in Amstelveen. En daarnaast voor diverse huisartsen in die regio’s.
Het laboratorium bevindt zich in het OLVG, maar in de nieuwbouw van het FZ is ook hier voorzien in een laboratoriumfaciliteit.